کوزو اوکاموتو (Kozo Okamoto) که در جهان مقاومت با نام «احمد ژاپنی» شناخته میشود، یکی از شناختهشدهترین چهرههای غیرعرب در تاریخ جنبشهای فلسطینی است. او بیش از پنج دهه نام خود را با مسئله فلسطین پیوند زد و در میان بسیاری از فلسطینیان و گروههای مقاومت، نماد همبستگی فراملی با این آرمان شناخته شد، کسی که از یک خانواده متوسط در ژاپن خود را به دل فلسطین اشغالی رساند.
تولد و سالهای نخست
کوزو اوکاموتو در ۷ دسامبر ۱۹۴۷ در شهر کوماموتو در جنوب ژاپن و در خانوادهای متوسط به دنیا آمد. او کوچکترین فرزند خانواده بود و در رشته گیاهشناسی تحصیل کرد. آشنایی با زبانهای مختلف و علاقه به مسائل سیاسی، او را در دوران دانشجویی به جریانهای چپگرای انقلابی ژاپن نزدیک کرد.
او در سال ۱۹۶۶، در آغاز دوران جوانی، به سازمان «ارتش سرخ ژاپن» پیوست و در عملیاتهای این گروه مشارکت کرد. این سازمان دارای شاخهای ویژه برای حمایت از آرمان فلسطین بود و از طریق رهبر و بنیانگذار خود، «فوساکو شیگنوبو»، با جبهه مردمی برای آزادی فلسطین ارتباط برقرار کرده بود. این ارتباط از طریق ودیع حداد و غسان کنفانی (از بنیانگذاران جبهه مردمی آزادی فلسطین) شکل گرفت و در فوریه ۱۹۷۱، اوکاموتو به همراه شماری از اعضای ارتش سرخ ژاپن ناچار شد کشورش را ترک کرده و در لبنان مستقر شود.
عملیات فرودگاه لُد؛ نقطه عطف زندگی او
نام اوکاموتو بیش از هر چیز با عملیات فرودگاه اللد گره خورده است؛ عملیاتی که از مهمترین عملیاتهای جبهه مردمی برای آزادی فلسطین به شمار میرود. او در این عملیات همراه با «یاسویوکی یاسودا» و «تسویوشی اوکودایرا» حضور داشت. در ۳۰ مه ۱۹۷۲، این سه نفر با پرواز خطوط هوایی فرانسه از رم وارد فرودگاه اللد (بنگوریون) در تلآویو شدند. آنان پس از دریافت چمدانهای خود، سلاحهای خودکار را که در داخل چمدانها پنهان کرده بودند، خارج کرده و به سوی افراد حاضر در سالن بارانداز آتش گشودند. این عملیات بهصورت مشترک میان اعضای ارتش سرخ ژاپن و جبهه مردمی برای آزادی فلسطین طراحی شده بود. در نتیجه این حمله، ۲۶ اسرائیلی کشته و ۷۱ نفر زخمی شدند. در جریان این عملیات، یاسویوکی یاسودا پس از اتمام مهمات کشته شد و تسویوشی اوکودایرا نیز با منفجر کردن یک نارنجک دستی جان باخت. کوزو اوکاموتو زخمی شد و هنگام تلاش برای فرار از فرودگاه بازداشت شد.
در بیانیهای که توسط جبهه خلق برای آزادی فلسطین منتشر کرد، مسئولیت عملیات را ارتش سرخ ژاپن عهدهدار شد و این عملیات دیر یاسین نامیده شد. این نامگذاری نشانگر آن بود که این عملیات در پاسخ به جنایت سال ۱۹۴۸ اسرائیل در دیر یاسین انجامگرفته است. همچنین این بیانیه اعلام داشت این عملیات توسط جوخههای شهید پاتریک آرگوئللو انجامشده است. پاتریک آرگوئلو دو سال قبلتر در ۶ سپتامبر ۱۹۷۰ در عملیات مشترکی با لیلا خالد از اعضای جبهه خلق برای آزادی فلسطین برای گروگانگیری چهار هواپیمای جت آمریکایی مورد اصابت گلوله قرارگرفت و کشتهشد.
محاکمه و سالهای زندان
او پس از محاکمه در اسرائیل به سه حبس ابد محکوم شد. از جمله موفقیت های این عملیات، کشته شدن «آهارون کاتسیر»، دانشمند برجسته اسرائیلی و رئیس بخش پلیمرهای مؤسسه علوم وایزمن بود. وی همچنین برادر کوچکتر «افرایم کاتسیر»، چهارمین رئیسجمهور اسرائیل، بود. اوکاموتو حدود ۱۳ سال را در بند موسوم به «ایکس» در زندان الرمله سپری کرد. او در ایام طولانی زندان، با شرایط دشوار و حبس انفرادی طولانیمدت روبهرو بود؛ شرایطی که بر وضعیت جسمی و روحی او تأثیر گذاشت. گزارشها حاکی از آن است که شرایط سخت زندان آثار جسمی و روحی قابل توجهی بر او بر جای گذاشت، اما او در تمام این سالها از مواضع سیاسی خود عقبنشینی نکرد.
آزادی و اقامت در لبنان
در سال ۱۹۸۵، اوکاموتو در چارچوب توافق تبادل اسرا میان اسرائیل و گروههای فلسطینی، موسوم به «توافق جبریل»، آزاد شد. پس از آزادی، مدتی در لیبی و سوریه اقامت داشت و سرانجام لبنان را برای زندگی برگزید؛ کشوری که تا پایان عمر در آن ماند.
او بعدها با «می شیگنوبو»، دختر «فوساکو شیگنوبو»، ازدواج کرد. در سال ۱۹۹۷، مقامات لبنان او را به اتهام ورود غیرقانونی به این کشور و در اختیار داشتن مدارک جعلی بازداشت کردند. او در این پرونده به سه سال زندان محکوم شد؛ پروندهای که موجی از حمایت گروههای فلسطینی، احزاب لبنانی و جریانهای مقاومت را در پی داشت. پس از سپری کردن سه سال زندان، دولت لبنان در سال 2000 به کوزو اکاموتو به دلیل شرکت داشتن در عملیات مقاومت علیه اسرائیل و تحمل زندانهای اسرائیل پناهندگی سیاسی اعطا کرد. بر اساس شرایط این پناهندگی، او موظف بود از هرگونه فعالیت سیاسی و رسانهای خودداری کند. از آن زمان، «احمد ژاپنی» در ضاحیه جنوبی بیروت و تحت حمایت جبهه مردمی برای آزادی فلسطین زندگی آرام و کمحاشیهای را در پیش گرفت. برخلاف شهرت جهانیاش، کمتر در رسانهها حاضر میشد و از فعالیت سیاسی علنی فاصله گرفت، هرچند در یکی از مراسم جشن آزادسازی جنوب لبنان در سال ۲۰۰۰ حضور یافت و به شکلی جلبتوجهکننده به شهید سید حسن نصرالله ادای احترام کرد.
چرا «احمد ژاپنی»؟
در لبنان و میان فلسطینیان، نام اصلی او کمتر از لقب «احمد ژاپنی» شناخته میشد. این لقب نشاندهنده جایگاهی بود که در میان بخشی از جامعه فلسطینی پیدا کرده بود؛ فردی ژاپنی که به باور آنان، زندگی خود را با آرمان فلسطین پیوند زده بود.
ویژگیهای شخصیتی
مهمترین ویژگی اوکاموتو، پایبندی به باورهای ایدئولوژیک و آمادگی برای فداکاری عنوان شده است. او پیش از آشنایی با مسئله فلسطین، عضو ارتش سرخ ژاپن بود و خود را بخشی از جنبش جهانی علیه امپریالیسم میدانست. پس از ارتباط با جبهه مردمی برای آزادی فلسطین، باور پیدا کرد که مسئله فلسطین تنها یک موضوع منطقهای نیست، بلکه نماد مبارزه جهانی با استعمار است. اطرافیانش او را نمادی از مقاومت می دانستند، فردی که پس از سالها زندان انفرادی، از عقاید خود دست نکشید و زندگی در تبعید را به بازگشت به ژاپن ترجیح داد. او فردی بود که از راحتی و آسایش زندگی در ژاپن به سمت مقاومت فلسطینی ها هجرت کرده بود و پس از سال ها غربت و رنج، هیچگاه اظهار پشیمانی نکرد.
کسانی که سالها با او در لبنان زندگی کرده بودند، از او به عنوان فردی کمحرف، منظم، سادهزیست و دور از هیاهوی رسانهای یاد میکنند. او علاقهای به زندگی تشریفاتی نداشت و بیشتر اوقات خود را به مطالعه یا دیدار با دوستان فلسطینی اختصاص میداد. او هیچگاه از گذشته خود برای کسب شهرت یا موقعیت شخصی استفاده نکرد. او بهراحتی با مردم عادی نشستوبرخاست میکرد، علاقهای به تشریفات نداشت و از اینکه او را قهرمان بنامند احساس راحتی نمیکرد.
واپسین سالها و درگذشت
اوکاموتو در سالهای پایانی عمر بهندرت در انظار عمومی ظاهر میشد. یکی از آخرین حضورهای رسانهای او در مراسم پنجاهمین سالگرد عملیات فرودگاه لُد در بیروت بود. سرانجام در ۲۳ ژوئیه ۲۰۲۶، جبهه خلق برای آزادی فلسطین اعلام کرد که اوکاموتو پس از تحمل یک بیماری طولانی مدت در حومه ضاحیه بیروت، در سن ۷۸ سالگی درگذشته است. در زمان مرگش، او هنوز در ژاپن تحت تعقیب بود، در حالی که در اردوگاههای پناهندگان فلسطینی لبنان یک قهرمان مردمی محسوب میشد. پس از مراسم تشییع جنازه با حضور اعضا و هواداران جبهه خلق برای آزادی فلسطین، او در گورستان شهدای انقلاب فلسطین در بیروت به خاک سپرده شد.
